ODLEGŁOŚCI I ODSTĘPY W ELEKTROENERGETYCE

mgr inż. Aleksander Łozowski

mgr inż. Jerzy Malinowski

Dawid Kur

Piotr Pawlik

 

1.  ODLEGŁOŚCI OD LINII WYSOKIEGO NAPIĘCIA ZE WZGLĘDU NA OBECNOŚĆ POLA ELEKTROMAGNETYCZNEGO.

Zasady projektowania i eksploatacji urządzeń elek­troenergetycznych, wytwarzających pola elektromagnetyczne o częstotliwości 50 Hz przy natężeniu pola elektrycznego wyższym od 1kV/m, obejmuję urządzenia do których zalicza się napowietrzne linie elektroenergetyczne o napięciu znamionowym 110kV i wyższym oraz 220kV i wyższym, które wyróżniają dwie rodzaje stref ochronnych:

    1. pierwszego stopnia - wyznaczające obszar otaczający źródło pola elektromagnetycznego, w którym natężenie pola elektrycznego przekracza wartość 10kV/m przy najwyższym napięciu roboczym urządzenia,
    2. drugiego stopnia - wyznaczające obszar otaczający źródło pola elektromagnetycznego, w którym natężenie pola elektrycznego wy­nosi od 1kV/m do 10kV/m przy najwyższym napięciu roboczym urządzenia.

Trasy elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu zna­mionowym 110kV lub wyższym należy tak projektować, aby zostały zachowane odległości pionowe i poziome od elementów budynków, określone w tablicy 1.
Stacje elektroenergetyczne o górnym na­pięciu znamionowym 220kV i wyższym powinny być projektowane w ten sposób, że na ich terenie i w ich otoczeniu (na wysokości 1,8 m od poziomu terenu) natężenie pola elektrycznego nie przekraczało 10kV/m.

Miejsca i obszary na terenie stacji o natężeniu pola elektrycznego po­wyżej 10kV/m należy wyznaczyć w drodze pomiarów w naturze, bezpo­średnio po włączeniu stacji pod napięciem.

Tablica 1. Odległości między przewodami napowietrznych linii elektroenergetycz­nych wysokich napięć od najbliższych części budynków, zapewniające nieprzekroczenie wielkości pola elektromagnetycznego w strefach ochronnych

Napięcie znamionowe  linii, kV

Odległości od linii do najbliższych części  budynków(m) zapewniające nieprzekroczenie wielkości pola elektromagnetycznego

10 kV/m

1kV/m

110

4,0

14,5

220

5,5

26,0

400

8,5

33,0

750

15,0

65,0

* Chodzi o takie elementy skraje budynków jak dachy, tarasy, balkony lub inne elementy poziome.

 

2. USYTUOWANIE  LINII ELEKTROENERGETYCZNYCH

2.1. Linie napowietrzne.

Norma PN-E-05100-1:1998. Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa określa bardzo szczegółowe :wymagania dotyczą­ce odległości elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu zna­mionowym wyższym niż 1kV od innych linii, obiektów i urządzeń bu­dowlanych. Norma ta określa odległości minimalne między konstrukcja­mi wsporczymi lub uziomami słupów linii elektroenergetycznej a kablem linii telekomunikacyjnej:

    1. 50 m - w przypadku linii elektroenergetycznych pracujących w ukła­dzie z bezpośrednio uziemionym punktem zerowym,
    2. 5 m - w przypadku linii elektroenergetycznych pracujących w ukła­dzie z izolowanym punktem zerowym lub linii skompensowanych, mających konstrukcje wsporcze stalowe, betonowe lub drewniane uzie­mione,
    3. 0,8 m - w przypadku linii elektroenergetycznych pracujących w ukła­dzie z izolowanym punktem zerowym, linii skompensowanych mają­cych konstrukcje wsporcze drewniane i nieuziemione oraz linii do 1kV, niezależnie od rodzaju konstrukcji wsporczych.

Norma ustala odległości minimalne nieuziemionych linii o napięciu do 1kV przy największym zwisie, w określonych warunkach pogodo­wych:

    1. 1 m - od każdej dostępnej części budynku, konstrukcji lub krawędzi dachu,
    2. 0,75 m - od krawędzi dachu, jeżeli przewód jest izolowany,
    3. 0,2 m - od trudno dostępnej części budynku, jeżeli przewód jest zawie­szony na wysięgnikach ściennych, a rozpiętość przęsła wynosi do 20 m.
    4. 2,5 m - w kierunku pionowym w górę, oraz 1,5 m - w kierunku pionowym w dół i poziomym - od każdej łatwo
    dostępnej części budynku, np. parapetu okna, podłogi balkonu (nie dotyczy dachu, który nie służy za taras).
    W inny sposób norma ustala odległości minimalne od budynku prze­wodu nieuziemionego linii elektroenergetycznej o napięciu wyższym niż 1kV przy określonych warunkach pogodowych, gdyż wprowadza wzór na obliczanie każdorazowo takiej odległości (w m):

a) od każdej trudno dostępnej części budynku oraz od krawędzi dachu:

1+b/2+U/150


b) od każdej łatwo dostępnej części budynku, z wyjątkiem krawędzi da­chu nie służącego za taras:

2+b/2+U/150

gdzie:  b- odległość między przewodami linii elektroenergetycznej odmie­rzona według warunków określonych w normie,
U - napięcie znamionowe linii elektroenergetycznej (kV).

Odległość przewodu uziemionego linii elektroenergetycznej przy naj­większym zwisie, w określonych warunkach pogodowych, powinna wy­nosić co najmniej:

    1. 0,75 m - od każdej trudno dostępnej części budynku,
    2. 0,2 m - od trudno dostępnej części budynku, jeżeli przewód jest zawie­szony na wysięgnikach ściennych przy rozpiętości przęsła do 20 m,
    3. 0,75 m - od krawędzi dachu nie służącego za taras, jeżeli na odcinku zbliżenia przewód znajduje się na poziomie wyższym niż ta krawędź.

Norma określa maksymalne odległości zbliżenia linii elektroenerge­tycznych o napięciu do 1kV (przy największym zwisie normalnym) do rurociągu naziemnego z materiałem niepalnym:

    1. 2,5 m - pionowo w górę,
    2. 1,5 m - pionowo w dół lub poziomo w bok.

Natomiast odległość pozioma przewodów linii elektroenergetycznej o napięciu powyżej 1 kV od rurociągu naziemnego na konstrukcji wspor­czej z materiałów niepalnych powinna wynosić co najmniej:   

a) 2+b/2+U/150 - przy największym zwisie normalnym,

b) 1+U/150 - przy zwisie w warunkach pogodowych określonych w normie.

Warunki zbliżenia linii elektroenergetycznych od dróg kołowych zo­stały sprowadzone do warunku ustawiania słupów wsporczych tak, aby odległość krawędzi fundamentu słupa od granicy pasa drogowego drogi kołowej I, II i III rzędu wynosiła co najmniej 5 m.
Odległość pozioma przewodów linii elektroenergetycznych od linii kolejowych użytku publicznego powinna wynosić co najmniej:

a) 5 m - w przypadku linii do 1kV, z dopuszczalnym zmniejszeniem do 3 m w razie szczególnych trudności,

b) 5+U/150 - w przypadku linii o napięciu powyżej 1kV.

Norma określa zasady prowadzenia napowietrznych linii elektroenergetycznych przez lasy i w pobliżu drzew. Odległość przewodów od koro­ny drzew powinna wynosić co najmniej:

a) 1 m - w przypadku linii o napięciu do 1kV,

b) 2,5+U/150 - w przypadku linii o napięciu wyższym niż 1kV.

Norma ustaliła zasady prowadzenia elektroenergetycznych linii napo­wietrznych w pobliżu budowli zawierających materiały łatwo palne lub wybuchowe:

  1. trasa linii powinna przechodzić w odległości co najmniej 1,5-krotnej wysokości największego słupa zbliżenia*,
  2. od słupa linii do stacji paliw płynnych (budynku, zbiornika, pomp) odległość powinna wynosić co najmniej 50 m.

Zasady prowadzenia napowietrznych linii elektroenergetycznych w pobliżu lotnisk zostały określone w
normie PN-65/L-49001.

Rysunek 1.
Minimalne odległości napowietrznych linii elektroenergetycznych o napię­ciu 1kV od elementów budynku
Es - skrajny przewód linii wiszącej na słupach,
Ew -przewód linii prowadzonej na wspornikach,
K(1 - dostępna krawędź (płaszczyzna) budynku,
Kn - niedostępna część budynku

 

2.2. Linie kablowe.

Zasady układania podziemnych linii kablowych określa norma PN-76/ E-05125. Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa.
Zgodnie z normą kable należy układać poza częściami dróg i ulic prze­znaczonymi do ruchu kołowego, między innymi pod trawnikami, w od­ległości równej co najmniej 0,5 m od granicy pasa drogowego i od funda­mentów budynków.
Odległość kabli od projektowanego zadrzewienia drogowego lub od osi pni istniejących drzew powinna wynosić co najmniej 1,5 m, a w przy­padku drzewostanu podlegającego ochronie - według uzgodnienia z wła­ściwym organem. Właściwym do dokonania takiego uzgodnienia będzie organ ds. ochrony środowiska stopnia podstawowego.
Norma określa odległości między kablami ułożonymi w ziemi oraz między kablami i innymi urządzeniami podziemnymi.
Odległości te powinny wynosić:

    - od rurociągów wodociągowych, ściekowych, cieplnych, gazowych z gazami niepalnymi o ciśnieniu do 0,5 at
    - co najmniej 0,5 m,
    - od rurociągów z gazami palnymi o ciśnieniu większym od 0,5 at do 4 at
    - co najmniej 1 m,
    - od gazociągów o ciśnieniu wyższym od 4 at
    - należy wyliczać według BN-71/8076-31 *,
    - od zbiorników z płynami palnymi - 2 m,
    - od części podziemnych linii napowietrznych - 0,8 m,
    - od ścian budynków i innych budowli - 0,5 m.

3. ŚRODKI OCHRONY PODSTAWOWEJ W INSTALACJACH

WYSOKIEGO  NAPIĘCIA

Ochrona podstawowa (przed dotykiem bezpośrednim) w instalacjach wysokiego na­pięcia powinna zapobiegać niezamierzonemu dotknięciu części czynnych albo nieza­mierzonemu sięgnięciu do niebezpiecznej strefy w pobliżu części czynnych.
Wymaganie to powinno dotyczyć części czynnych, części mających tylko izola­cję roboczą oraz części, na które może być przeniesione napięcie niebezpieczne. Należy zwrócić uwagę, że izolacja części czynnych nie jest uznawana za środek ochrony podstawowej.
W zależności od tego, czy instalacja znajduje się w miejscach wydzielonych do celów elektroenergetycznych czy nie, ochrona podstawowa może być realizowana z zastosowaniem różnych środków technicznych.
W normie PN-E-05115 wyróżnia się cztery takie środki ochrony polegające na:
—  zastosowaniu obudów,
—  zastosowaniu przegród ochronnych (ogrodzeń),
—  zastosowaniu przeszkód ochronnych,
—  umieszczeniu poza zasięgiem.
Uwaga: W urządzeniach wysokiego napięcia „zasięg" zależy od wartości napię­cia znamionowego urządzeń. Nie jest to więc termin jednoznaczny z „zasięgiem ręki" stosowanym w urządzeniach niskiego napięcia. Obudowywykonuje producent urządzeń. Mogą one być stosowane jako środek ochrony podstawowej zarówno w miejscach niewydzielonych do celów elektroener­getycznych (ogólnodostępnych), jak i w miejscach wydzielonych (miejscach ograni­czonego dostępu). W miejscach niewydzielonych do celów elektroenergetycznych obudowa powinna mieć stopień ochrony co najmniej IP23D. Otwory wentylacyjne powinny być wykonane tak, aby sztywny drut nie mógł być wprowadzony do urzą­dzenia w sposób stwarzający zagrożenie w wyniku zbliżenia do części niebezpiecz­nych. W miejscach wydzielonych do celów elektroenergetycznych obudowa powinna mieć stopień ochrony co najmniej IP2X. Mogą być przy tym wymagane specjalne środki ochrony przed skutkami działania łuku elektrycznego.
Przegrodami ochronnymimogą być ściany, drzwi, ogrodzenia itp. minimalnej wysokości 1800 mm zapewniające, że żadna część ciała nie może dosięgnąć niebez­piecznej strefy w pobliżu części będących pod napięciem. Przegrody jako środek ochrony podstawowej mogą być stosowane tylko w miejscach wydzielonych do ce­lów elektroenergetycznych. Powinny przy tym być zachowane odpowiednie odstępy poziome od części będących pod napięciem, a przegrody z otworami (niepełne) po­winny mieć również odpowiednie stopnie ochrony.
Minimalne odstępy poziome B, wyrażone w milimetrach, i stopnie ochrony IP przegród (zależnie od najwyższego napięcia Um urządzenia) są następujące:
B1 = N— dla przegród pełnych,
B2 = N + 100 — dla przegród niepełnych o IP1X przy Um > 52kV,
B3 = N + 80   — dla przegród niepełnych o 1P2X przy Um < 52kV.
Odstępy poziome B zależą od minimalnych odstępów doziemnych i międzyfazowych N, przedstawionych w tabl. 2  i 3 dla wybranych napięć.
Na rysunku 2 oznaczono odstępy B oraz podano odległości pionowe wymagane ze względu na ochronę realizowaną przez umieszczenie poza zasięgiem.

Tablica 2. Minimalne odstępy N w powietrzu dla urządzeń o najwyższym napięciu Um < 300kV (dla wybranych napięć)

Napięcie nominalne sieci Un
kV

Najwyższe napięcie urządzenia Um
kV

Napięcie znamionowe wytrzymywane o częstotliwości sieciowej
kV

Napięcie znamionowe wytrzymywane piorunowe 1,2/50 µs
kV

Minimalne odstępy N doziemny i międzyfazowy w rozdzielniach

wnętrzowych
mm

 

napowietrznych mm

3

3,6

10

20 / 40

60 / 60

120 / 120

6

7,2

20

40 / 60

60 / 90

120 / 120

10

12

28

60 / 75

90 / 120

150 / 150

15

17

38

75 / 95

120 / 160

160 / 160

20

24

50

95 / 125

160 / 220

30

36

70

145 / 170

270 / 320

45

52

95

250

480

66

72,5

140

320

630

110

123

185 / 230

450 / 550

900 / 1100

220

245

325 / 360 / 395
460

750 / 850 / 950
1050

1500 / 1700 / 1900 / 2100

Tablica 3. Minimalne odstępy N w powietrzu dla urządzeń o najwyższym napięciu Um > 300kV (dla wybranych napięć).

Napięcie nominalne sieciowe Un

Najwyższe napięcie urządzenia Um

Napięcie znamionowe łączeniowe udarowe wytrzymywane doziemne 250/2500 µs

Minimalny odstęp doziemny N

przewód – konstrukcja
mm

pręt – konstrukcja
mm

275

300

750 / 850

1600 / 1800

1900 / 2400

380

420

950 / 1050

2200 / 2600

2900 / 3400

700

765

1425 / 1550

4200 / 4900

5900 / 6400

Rysunek 2.
 Najmocniejsze dopuszczalne odstępy B (B1, B2, B3) w ochronie podstawowej z zastosowaniem przegrody ochronnej(w miejscach wydzielonych do celów elektroenergetycznych), wg [4].

H – wysokość minimalna części czynnych nad powierzchnią terenu niedostępnego dla osób postronnych.

Odległości poziome ogrodzeń terenu stacji (rozdzielnicy) napowietrznej od części stacyjnych stwarzających zagrożenie, wyrażone w milimetrach. nie powinny być mniejsze niż:
C = N + 1000 – dla ogrodzeń pełnych
E = N + 1500 – dla ogrodzeń z siatki o oczkach nie większych niż 50x50 mm. Odległości te przedstawiono na rys. nr 3.

Rysunek 3.
Minimalne odstępy C i E części czynnych od ogrodzenia zewnętrznego na terenie instalacji elektroenergetycznych wysokiego napięcia oraz wysokość H' poza tym terenem (na terenach ogólnodostępnych).

Przeszkody ochronne — poręcze, łańcuchy, liny, a także ściany i ogrodzenia wysokości mniejszej niż 1800 mm (które nie mogą być uznane za przegrody) —jako środek ochrony podstawowej mogą być stosowane tylko w miejscach wydzielonych do celów elektroenergetycznych. Powinny przy tym być zachowane następujące od­stępy poziome O od części będących pod napięciem:
Ol = N + 200 (min. 500 mm) dla rozdzielni wnętrzowych otwartych,
O2 = N + 300 (min. 600 mm) dla rozdzielni napowietrznych.

Odstępy O zaznaczono na rys. 4.

Rysunek 4.
Najmniejsze dopuszczalne odstę­py O (O1 i 02) w ochronie podstawowej za pomocą przeszkody ochronnej (w miejscach wydzielonych do celów elektroenergetycz­nych),

Przeszkody w postaci poręczy, łańcuchów itp. powinny być umieszczane na wy­sokości od 1200 do 1400 mm nad poziomem stanowiska.
Ochrona przez umieszczenie poza zasiągiem polega na lokalizowaniu części stwa­rzających zagrożenie w warunkach normalnej pracy urządzeń elektrycznych na odpowiedniej wysokości nad dostępnymi stanowiskami. Ochrona taka może być stoso­wana na terenach wydzielonych do celów elektroenergetycznych (wysokość H), a także poza tymi terenami, np. w stacjach słupowych (wysokość H'). Wysokości te, wyrażone w milimetrach, wynoszą:
H = N + 2250 (min. 2500 mm),
H' = 4330 mm                          — przy Um < 52 kV,
H' = N + 4500 (min. 6000 mm) — przy Um > 52 kV.
Wysokość zaznaczono na rys. 3, a wysokość H na rys. 2, 4 i 8.
W normie PN-E-05115 podano również dla części stwarzających zagrożenie w stacjach elektroenergetycznych dopuszczalne zbliżenia do budynków (ścian z nie­osłoniętymi oknami, ścian z osłoniętymi oknami, ścian bez okien, dachów dostęp­nych i dachów niedostępnych). Odległości te przedstawiono na rys. 5.

Rysunek 5.
Dopuszczalne zbliżenia do budynków (wewnątrz terenów wydzielonych do celów elektroenergetycznych),w przypadku ścian zewnętrznych:
a) z oknami bez osłon;
b) z oknami ekranowanymi:
c) bez okien

Nie wolno wchodzić na dach, gdy przewody są pod napięciem. Można wchodzić na dach. gdy przewody są pod napięciem
02> N + 300 (min. 600), jeżeli można wchodzić na dach, gdy przewody są pod napięciem

W rozdzielniach wnętrzowych i napowietrznych najmniejsze dopuszczalne odleg­łości, wyrażone w milimetrach, między częściami czynnymi stwarzającymi zagroże­nie a obrysem środków transportu i ich ładunkami (rys. 6 i 7) powinny być nie mniejsze niż T= N+ 100 (min. 500 mm)
Takie najmniejsze dopuszczalne odległości (zbliżenia) w przypadku ludzi pracują­cych w miejscach wydzielonych do celów elektroenergetycznych podano na rys. 8. Odległości DL oraz Dv pokazano na rys. 9, na którym przedstawiono sposób okreś­lania zasięgu strefy pracy pod napięciem i strefy pracy w pobliżu napięcia (tabl. 3).

Tablica 4. Odległości D, i Dv od części czynnych, wyznaczające zewnętrzne granice stref prac pod napięciem i w pobliżu napięcia, w zależności od napięcia znamionowego urządzenia elek­troenergetycznego.

Napięcie znamionowe urządzenia, kV

Strefa prac pod napięciem

Strefa prac w pobliżu napięcia

odległości DL, m

odległości DV-DL, m

do 1
powyżej 1 do 3
110
220
400
750

do 0,3
do 0,6
do 1,1
do 2,5
do 3,5
do 6,4

powyżej 0,3 do 0,7
powyżej 0,6 do 1,4
powyżej 1,1 do 2,1
powyżej 2,5 do 4,1
powyżej 3,5 do 5,4
powyżej 6,4 do 8,4

Rysunek 6. Najmniejsze odstępy przy transporcie w rozdzielni napowietrznej
 I — pojazd,
2 — droga transportowa,
3 — powierzchnia dostępna.

Rysunek 7. Najmniejsze odstępy przy transporcie w rozdzielni wnętrzowej,
1 — pojazd, 2 — przegroda ochronna

Rysunek 8.
Najmniejsze dopuszczalne wysokości i odstępy wewnątrz obszarów wydzielonych do celów elektroenergetycznych,
1 — strefa niebezpieczna, 2 — części pod napięciem, 3 — powierzchnia dostępna,
Dv i DL — odległości wyznaczające zewnętrzne granice stref (rys. 9)

Rysunek 9.
Odległości DL i Dv wyznaczające zewnętrzne granice strefy prac pod napięciem i strefy prac w pobliżu napięcia:

a) gdy część czynna jest nieosłonięta;
b) gdy część czynna jest częściowo osłonięta osłoną izolacyjną
1 — nieosłonięta część czynna,
2 — strefa pracy pod napięciem,
3 — strefa pracy w pobliżu napięcia,
4 — powierzchnia zewnętrzna osłony izolacyjnej

Izolowanie stanowiska - środek ochrony przeciwporażeniowej przed dotykiem pośrednim (ochrony dodatkowej) polegający na pokryciu stanowiska materiałem izolacyjnym oraz na izolowaniu od ziemi znajdujących się w zasięgu ręki (rys. 10) przewodzą­cych części urządzeń i części obcych połączonych ze sobą nie-uziemionymi przewodami wyrównawczymi.

Rysunek 10.
Izolowanie stanowiska
.

 

4.  PRACE PRZY URZĄDZENIACH ELEKTRYCZNYCH POD  

 
NAPIĘCIEM.

Prace takie w zasadzie nie powinny być wykonywane. Można je prowadzić w pomieszczeniach nie zagrożonych pożarem lub wy­buchem i w miejscach, w których nie występują warunki szcze­gólnie niekorzystne ze względu na zagrożenie porażeniem prą­dem, przy napięciu do 50 V prądu przemiennego i 120 V prądu stałego. Może to nie dotyczyć pomieszczeń z dużymi bateriami akumulatorów, gdy istnieje zagrożenie poparzenia łukiem elek­trycznym wywołanym zwarciem i przepływem prądu o bardzo dużej wartości. Za pracę pod napięciem uważa się pracę wy­konywaną w strefie o szerokości DL oznaczającej odległość od urządzeń (rys. 11, tabl. 5).

Rysunek 11.
Oznaczenie stref pracy w pobliżu urządzeń elektrycznych: a) bez stosowania dodatkowych środków ochrony; b) z zastosowaniem osłony izolacyjnej 1 - nieosłonięte części urządzeń pod napięciem, 2 - strefa prac pod napięciem, 3 - strefa prac w pobliżu napięcia, 4 - osłona izolacyjna, Di, Dy- odstępy wyznaczające zewnętrzną granicę strefy prac pod napięciem i w pobliżu napięcia.

Napięcie znamionowe kV

Odstępy w powietrzu, mm, wyznaczające zewnętrzną granicę stref pracy

DL

DV

< 1

bez dotyku

500

3 ÷ 6

120

1120

10

150

1150

15

160

1160

20

220

1220

30

320

1320

36

380

1380

110

1100

2100

220

2100

4100

400

3600

5600

Tablica 5. Odległości wyznaczające zewnętrzne granice stref pracy pod napięciem (Di) i w pobliżu napięcia (Dv) dla urządzeń prądu przemiennego i stałego.

   5. POMIESZCZENIA  SANITARNE

Wymagania stawiane instalacjom elektrycznym w pomieszczeniach z wanną i/lub natryskiem zależą od strefy (0, 1, 2, 3), do której jest zaliczona rozpatrywana prze­strzeń łazienki. Podział ten wraz z wymiarami stref przedstawiono na rys. 12.

       

Rysunek 12.
Podział łazienki na strefy.

W pomieszczeniach z wanną i/lub natryskiem nie należy stosować:
—  środków ochrony podstawowej w postaci przeszkód (barier) oraz umieszczenia części czynnych poza zasięgiem ręki,
—  środków ochrony przy uszkodzeniu w postaci środowiska nieprzewodzącego (izo­lowania stanowiska) i nieuziemionych połączeń wyrównawczych.
W przypadku układów SELV ochrona podstawowa powinna być zapewniona przez zastosowanie:
—  przegród (ogrodzeń lub obudów) o stopniu ochrony co najmniej IP2X lub izolacji wytrzymującej napięcie probiercze nie niższe niż 500 V w czasie nie
krótszym niż 1 min.
Wymagania specjalne, zawarte w arkuszu 701 normy dotyczące wykonania instalacji w pomieszczeniach z wanną i/lub natryskiem przedstawiono w tabl. 6.
Ochrona przy uszkodzeniu w obwodach gniazd wtyczkowych powinna być ogra­niczona do środków wymienionych w odnośniku 4 tabl. 6

Tablica 6. Wymagania dotyczące prowadzenia przewodów, lokalizacji urządzeń i osprzętu oraz rodzaju obudów w pomieszczeniach z wanną i/lub z natryskiem.

Rodzaj urządzenia

Strefa

 

0

1

2

3

Przewody"

+ 2). 3)

+ 2). 3)

+ 2), 3)

+ 2)

Puszki, rozgałęźniki i odgałęźniki

-

-

-

+

Urządzenia rozdzielcze i sterownicze

-

-

-

+

Gniazda wtyczkowe

-

-

-

+ 4). 5)

Wymagany stopień ochrony obudowy

1PX7

IPX5

IPX4 (IPX56))

IPX1 (IPX56))

Oznaczenia: + można instalować, — nie wolno instalować.
1)  Wymagania dotyczą tylko przewodów instalowanych na powierzchni ścian oraz w ścianach i stropach, na głębokości mniejszej niż 5cm.
2)Przewody powinny spełniać wymagania p. 413.2 normy i nie powinny mieć zewnętrznych powłok metalowych.
3)  Jedynie przewody niezbędne do zasilania odbiorników znajdujących się w tych strefach.
4)  Gniazda zasilane z transformatora bezpieczeństwa, transformatora separacyjnego przy separacji in­dywidualnej lub z instalacji zabezpieczanej przez wysoko czuły wyłącznik różnicowoprądowy.
5)Łączniki i gniazda wtyczkowe mogą być instalowane w odległości nie mniejszej niż 0,6 m od drzwi prefabrykowanej kabiny natryskowej.
6)  W łazienkach publicznych.

        W pomieszczeniach z wanną i/lub natryskiem należy stosować miejscowe połą­czenia wyrównawcze łączące między sobą oraz z przewodem ochronnym PE wszyst­kie części przewodzące obce, na których prawdopodobieństwo wystąpienia niebez­piecznego napięcia dotykowego jest znaczne.

STOPNIE OCHRONY OBUDOWY IP

 

    6.  LINIE  KABLOWE  I  NAPOWIETRZNE

Sposób ułożenia kabli w  rowie kablowym przedstawiają rysunki 13 i 14. Uwaga! W sytuacjach, gdy niemożliwe jest prowadzenie kabla na podanych głębokościach, należy zabezpieczyć ka­bel za pomocą rur osłonowych.

Rysunek 13.
R
ów kablowy - kabel przykryty folią z tworzywa sztucznego (wymiary podane w [mml].

Rysunek 14.
Rów kablowy - kabel przykryty cegłami lub gąsiorami - w normie SEP N-SEP-004 nie opisano tego sposobu układania. Jest on sporadycznie stosowany w praktyce (wymiary podane w [mm])

Rysunek 15.
Uk
ładanie kabli pod torami kolejowymi (trakcji nieelektrycznej).

Rysunek 16.
Głębokość ułożenia kabla w zależności od wartośi napięcia znamionowego Un

Rysunek 17.
Ułożenie kabli i rur pod ziemią (głębokość w [m])

Rysunek 18.
Ściana grodziowa z drzwiami: a) widok aksonometryczny, b) przekrój poprzeczny A-A, c) wymiary gdzie:  1-zaprawa ogniochronna, 2-kształtki kablowe, 3-kliny, 4-pólki kablowe, 5-kabel światłowodowy, 6-ściana, 7-strop, 8-drzwi ogniochronne, 9-mur ceglany, 10-nadproże
.

Rysunek 19.
Przy
łącze kablowe do linii napowietrznej

Aparatura i osprzęt:

1  głowica napowietrzna kablowa QT II-Pb-N - 3 szt.;
3  ogranicznik przepięć GXE - 15 - 3szt.;
4  odłącznik z uziemnikiem OUN III 24/4 - 1 szt.;
4.1 napęd ręczny NRV - 1 szt.;
6  przewód napowietrzny AFL 6/70

Konstrukcje:

1 - slup przelotowy P/ZN 12-1 szt.;
2 - konstrukcja pod odłącznik KO-12/1 - 1 szt.;
4 - konstrukcja pomostu montażowego; 5 - element pod odgromniki (pod GXE) EO-2/E - 3 szt.;
6 - uchwyt kabla (dla ZN) UK-1 - 3 szt.;
7 - rura osłonowa z tworzywa 0 160 - 1 szt.;
8 - obejma mocująca 0-2 - 3 szt.

Rysunek 20.
Przekrój poprzeczny rowu kablowego (wymiary podano w (cm]), gdzie: 1 - pręt uziomu pionowego, 2 - taśma FeZn - uziom poziomy, 3 - kable, 4 - piasek, 5 - taśma kablowa, 6 - rodzimy grunt

Rysunek 21.
Przekrój poprzeczny rowu kablowego  (wymiary podano w [cm]).

 

Ze względu na zagrożenie porażeniowe przewody instalacji sygnało­wych nie powinny stykać się z przewodami instalacji elektroenergetycz­ni. W listwach i korytkach powinny być układane w oddzielnych prze­działach, a w innych przypadkach, jeśli izolacyjnej przegrody między nimi nie ma- w odległości co najmniej 5 ÷ 10 mm zależnie od okoliczności. Ze względu na zakłócenia elektromagnetyczne może być potrzebna znacznie większa odległość (nawet 30 cm), jeśli przewody sygnałowe i elektroenergetyczne są na długim odcinku układane równolegle. Tak bywa, jeśli:
- obwód elektroenergetyczny dużej mocy silnie zakłóca, np. zasila spawarkę, dźwig osobowy, ściemniacz oświetlenia;
- obwód sygnałowy jest szczególnie wrażliwy, np. niektóre systemy sygna­lizacji przeciwwłamaniowej.

Przy największym zwisie normalnym odległość przewodu od powierzchni
ziemi (rys. 20) powinna wynosić co najmniej:
w linii do 1kV — 5 m (3,5 m w przypadku przewodu ochronno-neutralnego PEN),
w linii     15kV — 5,1 m,
w linii    110kV — 5,75 m,
w linii   220kV — 6,5 m.

Rysunek 22.
Skrajne położenia przewodu, przy których występuje najmniejszy oraz naj­większy zwis w normalnych warunkach pracy
fn — największy zwis normalny,
hmin — najmniejsza odległość przewodu od powierzchni ziemi

Większe o 1 ÷ 3 m są wymagane odległości przewodów od drogi kołowej, toru kolejowego i innych obiektów, jeśli linia je krzyżuje. Przewody powinny być zatem zawieszone dostatecznie wysoko, aby wspomniane odległości były zachowane.

Rysunek 23.
Układ przewodów w liniach niskonapięcio­wych: a) skośny; b) poziomy (wymiary w metrach są przy­kładowe)
PEN—umiejscowienie przewodu ochronno-neutralnego
w sieci TN.

 

PROWADZENIE ELEKTROENERGETYCZNYCH LINII PRZEZ LASY

I W POBLIŻU DRZEW

 

Należy unikać prowadzenia linii przez lasy. W przypadku konieczności prowadzenia linii przez las należy tak prowadzić tasę linii, aby jak najbardziej wykożystać sieć linii podziału powierzchniowego, drogi leśne, pasy przeciwpożarowe, obszary pozostawione bez zalesienia lub grunty o najsłabszych siedliskach, wycinki leśne wykonane dla innych obiektów, jak np. rurociagów gazowych. Prowadzenie linii elektroenergetycznej przez las lub tereny zadrzewione wymaga wyznaczenia pasa terenu.

Należy dążyć do omijania kompleksów leśnych, które stanowią przedmiot szczególnej ochrony oraz mniejszychkompleksów leśnych na obszarach słabo zalesionych. W przypadku prowadzenia przez tereny leśne kilku linii elektroenergetycznych o przebiegu równoległym należy w miarę mozliwości stosować linie dwu- lub wielotorowe.

 

Odległości przewodów od gałęzi drzew

Odległość przewodu nieuziemionego elektroenergetycznej linii napowietrznej od każdego punktu korony drzewa przy bezwietrznej pogodzie oraz zwisie normalnym powinna wynosić, w metrach, co najmniej:

1 m - w przypadku linii, o napięciu do 1 kV,

2,5 + (U / 150) + s - w przpadku linii, o napięciu wyższym niż 1 kV, w metrach [m]

U - napięcie znamionowe linii elektroenergetycznej, w kilowoltach [kV]

s- wielkość przyrostu pięcioletniego, właściwego dla gatunku i siedliska drzewa, w metrach [m]

Odległości przewodó od koron drzew powinny być ustalone na podstawie aktualnych wymiarów koron z uwzglednieniem pięcioletniego przyrostu właściwego dla gatunku i siedliska drzewa. Odległości te należy powiększyć conajmniej o 1 m w uzasadnionych okolicznosciach, np. w przypadkach zbliżenia przewodów do drzew owocowych lub ozdobnych, podlegających przycinaniu, strzyżeniu itp.; należy uwzględnić długość narzędzi ogrodniczych.

 

      7. POMIESZCZENIA  RUCHU  ELEKTRYCZNEGO

Bezpieczeństwo obsługi wymaga, aby korytarze w rozdzielni miały dosta­teczną szerokość (co najmniej 0,8 – do - 1,5 m zależnie od warunków) i by droga do wyjścia z dowolnego miejsca nie była zbyt długa (najwyżej 10 lub 20 m zależnie od warunków). Drzwi powinny być tak wykonane, aby z wnętrza rozdzielni można było je otworzyć przez samo naciśnięcie klamki i pchnięcie na zewnątrz. Kto raz przeżył zwarcie w rozdzielni wysokonapię­ciowej albo oglądał ją po zwarciu, ten rozumie jak szybko trzeba z niej uciekać.

 

Podstawa prawna:

- PN-E-05100-1:1998 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa.

- PN - HD 60364,

- PN - E - 05115 Instalacje elektroenergetyczne prądu przemiennego o napięciu wyższym od 1kV,

- Rozporządzenie MPIPS z dnia 26 września 1997 r. wsprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

- Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane,

- Rozporządzenie MI z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

 

Data publikacji: marzec 2011

Data aktualizacji: luty 2014

 

 

 

ul. Marii Skłodowskiej-Curie 97

59-301 Lubin

tel./fax 76 847 87 58

tel. kom. 501 650 768

email: pbmzrem@gmail.com